صفحه شمار: Pagination

سیستمی از عددها یا نشانه های دیگر یا تركیبی از اینها برای شماره گذاری صفحات یك كتاب یا دستنوشته به منظور مشخص كردن ترتیب صفحات آنها.

جزوه: Pamphlet

اثر چاپی کوچک شامل چند صفحه که با نخ یا سیم بهم دوخته شده باشد و به طریق دیگری صحافی نشده باشد و معمولاً دارای جلد کاغذی است. تعداد صفحات یک جزوه مطابق با استاندارد یونسکو حداکثر 49 صفحه بوده و از این مقدار به بالا کتاب نامیده می شود.

جزوه دان: Pamphlet box

جعبه ای باز یا بسته برای نگهداری تعدادی جزوه یا سایر مواد صحافی نشده و یا شماره های مجلات قبل از صحافی است. در جزوه دان، بولتن ها و نشریات متفرقه و پرونده ها بطور مرتب نگهداری می شود. جزوه دان ها از فلز یا مقوا یا پلاستیك و یا چوب ساخته می شوند معمولاً قسمت بالا و عقب جزوه دان ها باز است تا جزوه ها و گزارش ها به راحتی در آن جا داده شوند. روی صفحه جلوی جزوه دان شیاری تعبیه گردیده كه كارت توضیح محتویات جزوه دان در آن قرارمی گیرد.

عنوان به زبان دیگر: Parallel title

عنوان کتاب [یا ماده آرشیوی] است به زبان یا خطی غیر از زبان متن کتاب [یا ماده آرشیوی] در دست فهرست. طبق استاندارد بین المللی کتابنامه نویسی عنوان به زبان دیگر با علامت مساوی (=) از عنوان کامل جدا می شود.

پارتی تور: Partition

1- صفحه ای که نت نویسی بخش های مختلف یک قطعه موسیقی از سازی و آوازی طبق اصول و قواعدی بر خطوط حامل بر روی آن نگاشته می شود. 2- نت نویسی یک ساز، یا گروهی از سازهای هم نام که آهنگ (ملودی) را هم صدا (Unison) و با هم اجرا می کند. میزان بندی در پارتی تور به وسیله خطوطی عمودی که به روی بیست الی سی حامل روی هم و همزمان بر هر صفحه از پارتی تور منقوش است، صورت می گیرد و با ترتیبی اساسی سازها بر آن تقسیم بندی می شوند مثلاً سازهای زهی که خود به آرشه ای، زخمه ای تقسیم شده اند و سازهای هم صوت یا هم طنین و سازهایی که آهنگ (ملودی) اصلی و یا آن دسته از سازها که آکوردهایی را می نوازند. رهبر گروه از روی پارتی تور گروه را رهبری می نماید. به عبارتی کلیه ترکیب بندهای صوتی و سازبندی با رعایت حالات و حرکات مورد نظر آهنگساز بر پارتی تور ثبت می گردد.

مقاله نامه: Periodical Index

صورتی از مقاله ها که بر حسب سرشناسه (پدیدآور یا عنوان) به صورتی مستقل یا در آخر کتابها به صورت منابع و مآخذ چاپ می شود.

جا مجله ای: Periodical stand

وسیله ای متداول برای نمایش نشریات كه جلد آن دیده شود. بعضی وقتها این قفسه به صورتی است كه صفحه ای كه نشریه روی آن قرار می گیرد با زاویه 15 تا 30 درجه بالا می رود و شماره های قبلی نشریه زیر آن قرار می گیرد.

اصطلاحنامه فرهنگی فارسی (اصفا): Persian Cultural Thesaurus

واژه نامه كنترل شده برای انجام بسامان نمایه سازی منابع است. اصفا دارای ساختار رده ای، نمایه الفبایی، نمایه سلسله مراتبی و نمایه گردشی است و مباحثی چون آموزش و پرورش، ارتباطات، اقتصاد، جامعه شناسی، جغرافیا، روانشناسی، كتابداری و اطلاع رسانی را در بر می گیرد.

سرعنوانهای موضوعی فارسی: Persian List of Subject Heading

پایه و اساس آن بر مبنای سرعنوانهای موضوعی کتابخانه کنگره (Library of Congress Subject Headings) در سال 1348 در مرکز خدمات کتابداری گذاشته شد. گر چه از نظر سیستم و فلسفه با سرعنوانهای موضوعی کتابخانه کنگره مطابقت دارد ولی به هیچ وجه ترجمه محض اصطلاحات انگلیسی نیست. بلکه هر سرعنوان بر مبنای پشتوانه انتشاراتی و با استفاده از واژه های به کار رفته توسط نویسنده کتاب در دست فهرست و متخصصان موضوعی در متون فارسی و واژه نامه ها و دایره المعارفهای تخصصی فارسی شکل گرفته است. کتاب سرعنوانهای موضوعی فارسی در واقع شکل چاپی برگه های مستند موضوعی مرکز خدمات کتابداری بود که در سال 1362 به کتابخانه ملی منتقل شد. هم چنین صورتی از سرعنوانهای کلیدی، تقسیمات فرعی کشورها، تقسیمات فرعی شهرها، تقسیمات فرعی عام و نیز در انتها نمایه انگلیسی به فارسی دارد در مقابل هر اصطلاح فارسی، اصطلاح انگلیسی آن وجود دارد.

كاغذ عكاسی: Photo Paper

كاغذ عكاسی بر اساس امولسیون، كنتراست و ویژگیهای فیزیكی قابل تقسیم شدن است. بر اساس امولسیون، ترتیب لایه ها از بالا به پایین در كاغذ رنگی عبارتند از : سبز، قرمز و آبی (متفاوت با نگاتیو) كه در كاغذ سیاه و سفید، لایه حساس به قرمز وجود ندارد بر اساس كنتراست، كاغذ به رده های نرم (Soft). نرمال و پر كنتراست (Hi Contrast ) تقسیم می شود، این وضعیت با شماره های 1 الی 5 از نرم تا پر كنتراست و پلی كنتراست یا V دسته بندی می شود. لازم به ذكر است برای چاپ روی كاغذهای پلی كنتراست، از فیلتر استفاده می شود و شماره هایی مشابه شماره های كاغذ دارند، بطوریكه شماره های پایین برای نگاتیو پر كنتراست یا قوی می باشد، شماره های میانی برای نگاتیو نرمال و شماره های بالا برای چاپ نگاتیو ضعیف استفاده می شود. در تقسیم بندی بر اساس ویژگیهای فیزیكی، كاغذهای قدیمی فقط دارای الیاف سلولزی (كاغذی) بوده، بنابراین در مراحل فیكس و شستشو، زمان زیادی مصرف می شود ولی كاغذهای جدید یا پلاستیك دارای یك لایه پلی اتیلنی است كه باعث افزایش سرعت مراحل بالا می شود. كاغذها از نظر ظاهری به سه دسته مات، نیمه مات و براق تقسیم می شوند. كاغذهای قدیمی دانه درشت تر از كاغذهای فعلی بوده كه در نتیجه بافت كاغذ برای كپی مناسب نمی باشد.

عكس: Photograph

تصویری است كه روی مواد مات (غیر شفاف) بوسیله ترسیم، نقاشی، عسكبرداری یا دیگر فنون هنر گرافیك به وجود می آید.

عكس: Photograph

تصویری که در اثر دادن نور به سطح حساس تولید می شود.

دوربین عكاسی: Photography Camera

اسبابی برای ثبت تصویر (Image) است. كه پرتوهای نور صادر شده از یك موضوع (Object)، پس از گذشتن از عدسی وارد آن می شوند و روی صفحه ای حساس به نام فیلم، تصویر موضوع را ایجاد می كنند. دوربین های عکاسی عموماً از قسمت های زیر تشکیل یافته اند : اتاق تاریک، عدسی، شاتر، دستگاه میزان کردن فاصله عدسی، دیافراگم، منظره یاب و گاه یک نورسنج.

پیك آپ: Pickup

پیکاپ – شتاب – مبدل نوسانات مکانیکی به جریان الکتریکی. دستگاهی که یک کمیت صوتی قابل سنجش را به سیگنالهای الکتریکی مربوطه تبدیل می کند. مثلاً در یک میکروفون یا دوربین تلویزیون.

كتاب مصور: Picture book

کتابی که یا بطور کامل مصور باشد و یا تصاویر آن بیشتر از متن کتاب باشد.

كتاب جیبی: Pocket book

كتاب كوچكی كه قابل حمل در جیب باشد. بخصوص به كتابی اطلاق می شود كه جلد كاغذی دارد و برای اینكه توده مردم بدان دسترسی داشته باشند با قیمت ارزان به فروش می رسد.

پزتیو (نسخه مثبت فیلم): Positive

نسخه ای كه بعد از چاپ در لابراتوار از روی نسخه منفی (نگاتیو) به دست می آید و تصویر بر آن تصویر واقعی است و هر جسمی به شكلی كه در عالم واقع هست دیده می شود (بر خلاف نسخه منفی - نگاتیو - كه در آن رنگهای تیره، روشن و روشنی ها تیره و سیاه دیده می شود)

دستگاه چاپ پزیتو: Positive Printing Machine

این دستگاه در لابراتوار فیلم به منظور تهیه كپی پزتیو از روی نگاتیو (16 میلیمتری یا 35 میلیمتری) بكار می رود.

دستگاه ظهور پزیتو: Positive Processor

این دستگاه به منظور ظهور كپی چاپ شده پزتیو در لابراتوار فیلم استفاده می شود.

نمایه سازی پس هما را: Post-coordinate indexing

شیوه ای از نمایه سازی كه در آن نمایه ساز سرشناسه ها را از مفاهیم بسیار ساده انتخاب می كند و تعدادی شناسه زیر هر یك اضافه می نماید و نیز تدابیری برای پیوستن آنها با یكدیگر به دست می دهد تا بوسیله آنها جوینده بتواند موضوع مركب مورد نظر خود را بیاید. پیكابو و نمایه سازی تك واژه ای از این نوع است.

پوستر: Poster

پوستر صفحه ای با پیامی روشن و گویاست که در آن از دو عنصر کلام و تصویر استفاده شده باشد و بیننده با نگاهی سریع و گذرا، پیام آن را درک کند.

پوستر: Poster

تصویر یا نوشته بزرگی روی یک ورق کاغذ که معمولاً چاپی و گاه دست نوشته است و برای آگهی و اعلان و جلب توجه در نمایشگاهها، روی دیوار یا جعبه اعلانات نصب می شود.

نمایه سازی پیش هما را: Pre-coordinate indexing

نظامی كه در آن واژه ها در زمان نمایه سازی سند با هم تركیب می شوند و تركیب آنها در سرعنوانها نشان داده می شود. این شیوه در نظام نمایه سازی PRECIS بكار برده می شود و در كتابشناسی ملی انگلیس (B. N. B) از آن استفاده می كنند.

اسم اشهر: Predominant name

نام یا شكلی از نام یك شخص یا تنالگان كه بیشتر از همه در مراجع و منابع و نوشته ها می آید.

پیشگفتار: Preface

نوشته کوتاهی است که معمولاً بعد از صفحه عنوان و پیش از فهرست مندرجات می آید و در آن نویسنده نکاتی را درباره علت و هدف تالیف و دامنه موضوعی کتاب بیان می کند. کتابدار با مطالعه پیش گفتار می تواند به سرعت از موضوع کلی و سطح علمی کتاب آگاه شود.

مدرك دست اول: Primary document

مدرك اصلی و دست اول نه مدركی كه از روی كتابشناسی ها، چكیده ها یا سایر ابزار دكومانتاسیون گرفته شده است.

منابع دست اول: Primary Sources

دستنوشته، سوابق و مدارك اصلی كه برای نوشتن كتابی مورد استفاده نویسنده قرار گرفته باشد.

رسانه های نوشتاری: Print media

این گروه از رسانه ها از طریق نوشته ها و متون چاپی یعنی رمزهای كلامی كتبی پیام مورد نظر را به گیرندگان پیام منتقل می كنند. اعضای مهم رسانه های نوشتاری عبارتند از الف. كتابها ب. روزنامه ها و مجله ها ج. اسناد د. مواد تكثیر شده.

كاربرگه: Process Slip

در بخش فهرستنویسی به كارت یا برگه و گاهی فرم چاپی گویند كه كار فهرستنویسی روی آن انجام می گیرد. این برگه معمولاً همراه كتاب به قسمت های مختلف می رود و در هر مرحله اقلام اطلاعات با ذكر نام كسانی كه این اطلاعات را قید كرده اند در آن اضافه می شود. هدف این كاربرگه آن است كه برای فهرستنویسی ارشد (Reviser) اطلاعاتی را كه برای تعیین شناسه های فهرست و ارجاعها لازم است فراهم نماید. در بعضی كتابخانه ها در كاربرگه علاوه بر این، نام كارمندان مسئول مراحلی كه كتاب از آنها می گذرد از موقع دریافت كتاب تا زمانی كه برای گذاشتن در قفسه آماده می شود ثبت می گردد.

آماده سازی: Processing (Preparation for Shelf)

مجموعه ای از عملیات مانند ثبت کردن، مهر زدن، برچسب زدن، نوشتن شماره بازیابی، چسباندن جیب کتاب، صحافی و روکش کردن کتاب و غیره است که فعالیت های جاری و استفاده از منابع اطلاعاتی را در کتابخانه [یا آرشیو] تسهیل می کند.

بخش خدمات فنی: Processing department

واحد اداری مسئول انتخاب، تهیه و خرید، فهرستنویسی، رده بندی و آماده سازی ظاهری كتاب [یا دیگر منابع] برای گذاشتن در قفسه ها.

تهیه كننده (سینما): Producer (Motion Pictures)

تهیه کننده، مسئولیت کامل تهیه یک برنامه را برعهده دارد، یعنی سلسله عملیات برنامه ریزی، پیگیری، ایجاد هماهنگی بین افراد و عوامل مختلف را برای تهیه یک برنامه انجام می دهد.

رسانه های دیداری: Projected media

رسانه ها و مداركی كه برای استفاده از آنها باید از دستگاههای پروژكتور استفاده كرد و آنها را روی پرده یا دیوار ... ملاحظه كرد. مثل سینما، ویدیو، فیلم استریپ، اسلاید، ترانسپرنسی و غیره.

رسانه های دیداری: Projected media

رسانه هایی هستند كه عمدتاً بر حس بینایی اتكاء داشته و از طریق دیداری پیامهای خود را به مخاطبان منتقل می كنند. رسانه های این طبقه خود به دو گروه : رسانه های نوشتاری و رسانه های غیر نوشتاری تقسیم می شوند.

پروژكتور: Projector

دستگاهی بصری، شامل یك منبع نوری با سیستم عدسی ها و تصویر نگهدار برای انداختن تصویر روی پرده.

نام مستعار: Pseudonym

نامی مجعول كه نویسنده ای جهت پنهان كردن هویت خویش برای خود انتخاب می كند. مثل نیمایوشیج كه نام مستعار علی اسفندیاری است.

نشر: Publication

عمل چاپ و ارائه یك كتاب یا اثری به عموم.

نشریه: Publication (noun)

اثری كه بصورت كتاب یا فرمی دیگر چاپ و در اختیار عموم قرار می گیرد.

تاریخ انتشار: Publication date

سالی كه در آن كتاب انتشار می یابد. معمولاً تاریخی كه در پایین صفحه عنوان داده می شود و از تاریخ حق مولف و دیگر تاریخها متمایز است. این تاریخ در كتابهای قدیمی معمولاً در صفحه آخر می آمد.

تاریخ انتشار: Publication date

[در مواد دیداری و شنیداری، با سال تهیه و تولید بیان می شود] که در تیتراژ یا عنوان بندی انتهای ماده ذکر می شود.

انتشارات: Publications

آثاری كه به منظور توزیع عمومی، چاپ یا به نحوی تكثیر شده باشد مثل كتاب، مجله، روزنامه و جز آن.

ناشر: Publisher

شخص، شركت یا شخصیت حقوقی یا تنالگانی كه مسئولیت انتشار یك كتاب یا دیگر مواد چاپی را برای استفاده همگان به عهده بگیرد. همین شخص یا شركت ممكن است چاپ كننده ، ناشر و فروشنده یا چاپ كننده و ناشر و یا ناشر و فروشنده باشد.