اتاق كار: Work room

اتاقی كه در آن كارهای فنی و دستی مربوط به كتاب و سایر منابع انجام می گیرد.

اخطار دیركرد: Overdue notice

نامه یا ورقه ای كه كتابخانه [یا آرشیو] به منظور استرداد کتاب [یا منبعی] كه در وقت تعیین شده برگشت نشده است برای امانت گیرنده آن ارسال می دارد.

ارجاع: Cross reference

راهنمایی از یك سرعنوان یا شناسه به سرعنوان یا شناسه دیگر. ارجاع ممكن است یك طرفه باشد و معنی آن این است كه برای كلیه مطالب مورد جستجو باید به كلمه داده شده نگاه كرد. مثل حفظ الصحه ? بهداشت. و ممكن است دو جانبه باشد و معنی آن این است كه برای مطالب مورد جستجو به جای دیگری نیز رجوع شود. مثل : كبوترها نیز? قمری ها. گاه ممكن است چند جانبه باشد كه در اینصورت از مطلبی به چند مطلب ارجاع داده شده است و معمولاً مطالب مورد ارجاع اخص از مطلب اصلی است. مثل : پرندگان نیز? كبوترها، قمری ها، ماكیان و غیره

اركستر: Orchester

به مفهومی کلی، به مجموعه ای از سازهای همگون یا ناهمگون اطلاق می شود که به اجرای قطعه ای از پیش آماده شده می پردازد و انواع مختلفی دارد : 1- ارکستر سمفونی 2- ارکستر مجلسی 3- ارکستر اپرا 4- ارکستر سازهای ملی.

اركستراسیون: Orchestration

سازبندی یا هنر به کاربردن سازهای مختلف در یک موسیقی است، به عبارت دیگر شناخت عوامل تشکیل دهنده ارکستر و توانایی آهنگساز در تقسیم ملودی بر سازهای ارکستر را ارکسترسیون می گویند.

استریو: Stereo

ضبط یا پخش امواج صوتی در چندین کانال مجزا به منظور بهبود کیفیت. پیشوندی که مشخص کننده سیستم صوتی استریو می باشد.

اسكنر: Scanner

جستجو کننده (کامپیوتر) یا پویشگر یک وسیله مغناطیسی یا فتوالکتریک کم کار الکترورودی را به سیگنالهای الکتریکی مربوط تبدیل می کند (مهندسی) 1. وسیله ای که بطور پیوسته یک سطح یا منطقه را مرور و امتحان می کند. 2. وسیله ای که بطور خودکار تعدادی از کمیتها یا شرایط را نمونه گیری، امتحان یا اندازه گیری می کند.

اسلاید: Slide

یك واحد تصویری كوچك از فیلم مثبت كه در قالب محكمی قرار گرفته و بوسیله اسلاید نما بر روی یك صفحه قابل رویت است. قاب اسلایدها از جنس پلاستیک یا مقوا است. ابعاد اسلایدها عبارتند از : 1. اسلاید 35 میلی متری با ابعاد قاب 50×50 میلی متر. 2. اسلاید 110 میلی متری با ابعاد قاب 30×30 میلی متر. 3. اسلایدهای مربع شکل با ابعاد 60 میلی متر.

اسلاید نما: Slide projector

دستگاهی كه بوسیله آن اسلاید را روی پرده سفیدی منعكس می كنند تا بزرگتر دیده شود.

اسلاید گویا: Audio Slide

اسلایدی با قاب مغناطیسی كه صدا روی آن ضبط شده است، یا قابی كه روی آن نوار كوتاه صدا وجود داشته باشد. اغلب اسلاید صدادار نیز نامیده می شود.

اسم اشهر: Predominant name

نام یا شكلی از نام یك شخص یا تنالگان كه بیشتر از همه در مراجع و منابع و نوشته ها می آید.

اسپلایس: Splice

اتصال دو سر نوار صدا یا نوار لیدر به یکدیگر به وسیله نوار چسب مخصوص.

اسپلایسر (دستگاه برش و چسباندن فیلم): Splicer

این وسیله كه برای پیوند و چسباندن دو تكه فیلم به یكدیگر استفاده می شود، در كار فیلمسازی كاربرد گسترده ای دارد و یكی از وسایل اساسی و بنیانی كار با فیلم به شمار می رود. همچنین سوراخهای روی فیلم را می توان بعد از چسباندن و برش نوار، توسط تیغه دستگاه بوجود آورد. اسپلایسر در اتاقهای تدوین، نمایش فیلم، هنگام بازدید و ادیت، در بخش سانسور فیلم، بخشهای لابراتواری و بسیاری از جاهای دیگر كه به شكلی مرتبط با فیلم می باشند، مورد استفاده و بهره برداری قرار می گیرد.

اشاعه اطلاعات: Dissemination of information

به جنبه ای از خدمات اطلاع رسانی گفته می شود که به ارائه و انتقال اطلاعات، بویژه اطلاعات جدید و روزآمد می پردازد. اشاعه اطلاعات مستلزم آگاهی نسبت به علائق و نیازهای استفاده کنندگان و روزآمد نگه داشتن دانش آنان یا توزیع به موقع اطلاعات مرتبط و مناسب به منظور برآورده ساختن نیازهای متخصصان است.

اشاعه گزینشی اطلاعات (اس. دی. آی): Selective dissemination of information (S. D. I.)

بطور كلی منظور از اشاعه اطلاعات گزینشی، فراهم آوردن، سازماندهی، انتخاب و اشاعه منظم اطلاعات است برای افراد و سازمانها بر حسب نیازهای از پیش تعیین شده آنان.

اشتراك: Subscription

جزو خریداران مرتب روزنامه ها، مجله یا هر پیایند دیگری درآمدن برای اشتراك معمولاً موافقت نامه ای بین كتابخانه (یا شخص) و كارگزار یا ناشر پیایند به امضا می رسد كه طی آن كتابخانه (یا شخص) تعهد می نماید بهای سالانه پیایند را قبلاً پیش پرداخت كند و ناشر یا كارگزار تعهد می كند كه پیایند را به محض انتشار برای كتابخانه (یا شخص) بفرستد.

اصطلاح اخص (بازیابی اطلاعات): Narrower term (Information retrieval)

واژه ای كه دلالت بر موضوع خاص دارد و مفهوم آن بمراتب محدودتر از واژه ای است كه معنای عام و وسیعی دارد. مانند «كبوتر» كه خاص تر از «پرندگان» است.

اصطلاحنامه: Thesaurus

مجموعه اصطلاحات یک رشته است که میان آنها روابط معنایی، رده ای و سلسله مراتبی برقرار شده و توانایی آن را دارد که موضوع آن رشته را با همه جنبه های اصلی و فرعی و وابسته، به گونه ای نظام یافته و به منظور ذخیره و بازیابی اطلاعات و مقاصد جنبی ارائه دهد.

اصطلاحنامه فرهنگی فارسی (اصفا): Persian Cultural Thesaurus

واژه نامه كنترل شده برای انجام بسامان نمایه سازی منابع است. اصفا دارای ساختار رده ای، نمایه الفبایی، نمایه سلسله مراتبی و نمایه گردشی است و مباحثی چون آموزش و پرورش، ارتباطات، اقتصاد، جامعه شناسی، جغرافیا، روانشناسی، كتابداری و اطلاع رسانی را در بر می گیرد.

اصل وحدت (فهرستنویسی): Unique entry, Principle of (Cataloging)

انتخاب یك شكل واحد از شكلهای مختلف شخص، موضوع، تنالگان، محل و غیره به عنوان شناسه ازكلمات دیگری كه می توانستند انتخاب شوند باید ارجاع ساخته شود.

اصول آرشیو: Archive principles*

با توجه به ماهیت اسناد آرشیوی، اصولی را بر آرشیو حاكم دانسته اند كه مهم ترین آنها به قرار زیر است : اصل منشاء یا خاستگاه، كه به عنوان نخستین اصل همگانی آرشیو تلقی می شود و به این معناست كه اسناد یك سازمان معین چون به یك كل مرتبط تعلق دارند نباید با اسناد سازمان دیگر در هم آمیخته شوند.

اصول فهرستنویسی: Cataloging, Principles of

هفت قاعده اساسی برای فهرستنویسی وجود دارد كه 5 مورد آن (دستیابی های چندگانه، وحدت شناسه، تداعی ناگزیر، تداعی محتمل، شناسه اخص) مربوط به هر نوع شناسه است و دو مورد دیگر (توصیف كافی، تصویف مختصر) مربوط به اطلاعات توصیفی كتاب است.

اطلاع رسان: Information Scientist

شخصی که علم اطلاعات را می داند و می تواند نیازهای اطلاعاتی محققان را برآورده کند. بنابراین اطلاع رسان بیشتر به کسی گفته می شود که بتواند اطلاعات را گردآوری، پردازش و بازیابی نماید، نه کسی که به یکی از رشته های دانش بشری یا علمی خاص احاطه کامل داشته باشد.

اطلاع رسانی: Information science

اطلاع رسانی دانشی است كه درباره كیفیت و كاربرد اطلاعات، نیروهای حاكم بر جریان اطلاعات و همه ابزارهای آماده سازی اطلاعات برای دسترسی و استفاده مطلوب تحقیق می كند. اطلاع رسانی به تولید، گردآوری، سازمان دهی، ذخیره، بازیابی، ترجمه، انتقال، تبدیل و كاربرد اطلاعات مربوط می شود. این علم درباره ارائه اطلاعات به روش طبیعی و مصنوعی كاربرد قالبها برای انتقال كامل اطلاعات شیوه های آماده سازی اطلاعات ابزارها و فنون آن مانند كامپیوتر و روش های برنامه ریزی آن به پژوهش می پردازد. هدف اطلاع رسانی بعنوان یك علم، تهیه مجموعه اطلاعاتی است كه سبب پیشرفت نهادهای گوناگون و روش هایی می شود كه برای گردآوری و انتقال دانش در نظر گرفته شده است.

اطلاعات: Information

حقیقت یا مفهومی كه از طریق رسانه های اطلاعاتی ارائه می شود.

اطلاعات كتابشناختی: Bibliographic Information

حداقل جزئیات مربوط به یك اثر كه برای شناسایی آن در جریان سفارش و خرید لازم است. این اطلاعات عبارتند از : نویسنده، عنوان، ناشر، محل نشر، ویرایش، فروست، تعداد جلدها، پیوستها و بها، در بعضی موارد ویراستار، مترجم، تصویرپرداز نیز ممكن است لازم باشد.

افكت (سر و صدای محیط): Sound efect

به مجموعه صداهای غیر از دیالوگ و موزیک در یک فیلم گفته می شود، که افکتور با در اختیار گرفتن تجهیزات موجود در استودیو (سیستم های دیجیتال) به چند صورت آن را تولید و ضبط می کند.

افكت (سر و صدای محیط): Sound efect

شامل انواع صداهای طبیعی، اشیاء و حیوانات و ... مانند صدای باد، زنگ تلفن، گربه و ... می شود.

الفبایی حرف به حرف: Alphabetization Letter by Letter

ترتیب الفبایی بر مبنای حروف بدون توجه به تقسیمات آنها در كلمات.

الفبایی كردن: Alphabetization

به ترتیب الفبا تنظیم كردن. آرایش الفبایی شناسه ها.

الفبایی واژه به واژه: Word by Word alphabetization

تنظیم الفبایی برحسب «كلمه» نه برحسب «حرف»

امانت: Charging

فرایند ثبت كتاب یا سایر موادی كه به امانت داده می شود به نام شخص امانت گیرنده و واسپاردن آن به او.

امانت بین كتابخانه ها: Interlibrary loan

ترتیب همكاری میان كتابخانه ها كه طی آن یك كتابخانه می تواند مواد كتابخانه دیگر را به امانت بگیرد.

امانت دادن: Circulate (verb)

رساندن كتاب، روزنامه و دیگر مواد به دست خوانندگان آن.

امانت كتاب: Circulation

فعالیت كتابخانه در جهت قرض دادن كتاب و نگهداری سابقه كتاب امانت داده شده.

امانت گرفتن: Borrow (verb)

گرفتن كتاب و سایر موادی كه در كتابخانه به امانت داده می شود برای استفاده در خارج از كتابخانه .

انبار كتاب: Book Store

اتاق یا انباری كه كتاب ها را برای مقاصد خاص در آن نگهداری و ذخیره می كنند.

انتشارات: Publications

آثاری كه به منظور توزیع عمومی، چاپ یا به نحوی تكثیر شده باشد مثل كتاب، مجله، روزنامه و جز آن.

اندازه بین المللی فهرستبرگه: Intetnational Catalogne card

اندازه فهرستبرگه طبق استاندارد بین المللی 3×5 اینچ یا 7/5×12/5 سانتی متر است.

انواع مواد آرشیوی:

مواد آرشیوی به موادی گفته می شود كه در توصیفی كه برای كتاب و جزوه شده است نگنجد و نیز استفاده از بعضی از آنها نیازمند وسایل بخصوصی باشد ؛ نظیر مواد دیداری و شنیداری و موادی كه دارای ارزش تاریخی هستند. بعضی از مواد آرشیوی عبارتند از : استاندارد، اسلاید، اطلس، بروشور، پوستر، صفحه، طرح، عكس، گزارش فیلم، میكروفیلم، نقشه، نوار، صفحه فشرده و مانند آن.