فاصله انتشار: Frequency

فاصله زمانی میان انتشار دو شماره از یک پیایند که ممکن است روزانه، هفتگی، ماهانه، سالانه یا دو سال یکبار و غیره باشد.

فدراسیون بین المللی انجمن ها و موسسات كتابداری (ایفلا): International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA)

فدراسیون بین المللی انجمن ها و موسسات کتابداری در سال 1927 در ادینبورگ تاسیس شد. هدف این انجمن گسترش همکاری در زمینه کتابداری و کتابشناسی، بخصوص ادامه پژوهش ها و ارائه طرح ها و پیشنهادهای مربوط به روابط بین المللی کتابخانه ها، انجمن های کتابداری، کتابشناسان و سایر سازمانها و سایر تنالگانهای وابسته است. فعالیت های ایفلا از طریق جلسات شورای ایفلا و تعدادی از بخش ها و کمیته ها صورت می گیرد که همگی مسائل عملی کتابداری بین المللی مانند فهرستگانها، امانت بین المللی، مبادله، کتابخانه های ملی و بین المللی، کتابخانه های عمومی، امور مربوط به کودکان، ساختمان کتابخانه، آموزش کتابداری، نسخه برداری، کتابنامه نویسی و غیره را مورد مطالعه قرار می دهند. انجمن ها و موسسات کتابداری بین المللی و ملی از 144 کشور عضو ایفلا هستند. از سال 1963 ایفلا دارای دبیر تمام وقت شد و مقر اصلی آن در هلند تعیین گردید. ایفلا دارای چهار نشریه به نامهای Libri ؛ IFLA Journal ؛ Inspel و سالنامه IFLA است. از برنامه های مهم ایفلا کنترل جهانی کتابشناختی (UBC) و دسترسی جهانی به انتشارات (UAP) است که هدفهای هر یک در جای خود شرح داده شده است.

فرازه: Book Support

وسیله ای چوبی یا فلزی برای نگهداری ردیف كتاب به صورت افقی.

فراهم آوری: Acquisition work

انتخاب، سفارش و دریافت منابع کتابخانه ای از راه خرید، اهدا یا مبادله، کنترل پیایندها و صحافی آنها را فراهم آوری می نامند.

فرهنگ جغرافیایی: Gazetteer

یک واژه نامه که در آن اماکن به ترتیب الفبائی منظم شده و توصیف هر یک در مقابل آنها آمده است.

فروست: Series

تعدادی از آثار جداگانه، که معمولاً از نظر موضوع و سایر جهات با هم بستگی دارند و به دنبال هم و به وسیله یک ناشر و به یک شکل انتشار می یابند و دارای یک عنوان عمومی هستند که بالای صفحه عنوان، صفحه نیم عنوان و یا روی جلد نوشته شده است.

فروست فرعی: Subseries

فروستی درون فروست دیگر به نحوی که همیشه با فروست اولی که معمولاً کلی تر از این فروست است بیاید. عنوان فروست فرعی ممکن است وابسته به فروست اصلی باشد یا نباشد.

فصلنامه: Quarterly

پیایندی است که سالی چهار بار، یک شماره در هر فصل، منتشر شود. صفت آن فصلی است.

فناوری اطلاعات (آی. تی.): Information technology (IT)

توسعه و تدوین منابع اطلاعاتی به وسیله کامپیوتر و ایجاد ارتباط از راه کانالهای الکترونیکی به نحوی که دسترسی به پایگاههای اطلاعاتی به وسیله تلفن و ارتباط تلویزیونی میسر گردد و برون دادهای کامپیوتری در قالبهای الکترونیکی قابل انتقال به گیرنده های دوردست شوند.

فهرست: Catalogue

سیاهه ای از کتابها، نقشه ها و سایر مواد که بر حسب طرح و نقشه معینی منظم شده باشد. وجه تمایز آن با کتابشناسی در این است که فهرست، منابع موجود در یک مجموعه خاص را ضبط و توصیف می کند، مثل فهرست کتابخانه ها یا فهرست ناشران. در حالیکه در کتابشناسی محل نگهداری کتاب مطرح نیست. فهرست ممکن است شامل شناسه هایی برای موادی غیر از کتاب باشد، مثل شناسه های چکیده مقالات، پیایندها، جزوه ها، موضوعهای در دست تحقیق، اسامی سازمانها یا اشخاصی که مراجع صلاحیتدار اطلاعات در موضوعهای خاص هستند.

فهرست اسامی: Name Catalogue

فهرست اسامی عبارت از مجموعه برگه هایی است که سرعنوان آنها «اسم» باشد خواه اسم مکان یا اسم شخص یا اسامی تنالگانها. این اسامی ممکن است سرشناسه، شناسه افزوده یا موضوع کتاب باشند. تفاوت این فهرست با فهرست پدیدآور / عنوان این است که اولاً شناسه های عنوانی در این فهرست داخل نمی شود، ثانیاً شناسه های موضوعی در صورتی که از اسم خاص (مکان، شخص یا تنالگان) تشکیل یافته باشد در اینجا وارد می شوند.

فهرست الفبایی مستقیم: Alphabetico-direct catalogue

فهرستی که با استفاده از سرعنوان «مستقیم» مبتنی بر شکل طبیعی زبان به صورت الفبایی مرتب شده باشد. مانند «فهرست موضوعی» نه «موضوعی، فهرست» به زبانی دیگر فهرستی که در آن شناسه ها به ترتیب الفبایی بر مبنای زبان طبیعی تنظیم شده باشد.

فهرست برگه ای: Card Catalogue

فهرستی که در آن شناسه ها روی برگه های متحدالشکل به طور جداگانه قرار گرفته باشد و برگه ها به ترتیب خاصی در کشوها چیده شده باشند. هر برگه حاوی شماره بازیابی است که جای کتاب را در قفسه مشخص می کند.

فهرست رده ای الفبایی: Alphabetico - Classed catalogue

فهرستی است با شناسه های موضوعی کلی که به ترتیب الفبا تنظیم گردیده و سپس به موضوعهای فرعی تر باز هم به ترتیب حروف الفبا بخش شده باشد. مثل : آموزش- آموزش : آمار- آموزش : ابتدایی - آموزش : ابتدایی : آمار.

فهرست مستند اسامی مشاهیر و مولفان: Name authority list of authors and famous people

این اثر یکی از ابزار ضروری فهرستنویسی است که با استفاده از آن می توان آثار یک نویسنده یا درباره او را کنار هم گرد آورد. علاوه بر آن کلیه مترجمان و نیز محققان می توانند از آن به منزله یک کتاب مرجع بهره بگیرند. این اثر و ضمایم بعد از آن اکنون به عنوان یک پایگاه اطلاعاتی در کامپیوتر موجود است

فهرست مندرجات: Table of Contents

صورت مقدماتی بخش ها، فصول، عناوین و دیگر قسمتهای یک کتاب یا صورت مقالات یک پیایند به ترتیب قرار گرفتنشان در کتاب با ذکر شماره صفحات آنها، به طور اختصار «مندرجات» هم نامیده می شود.

فهرست موضوعی: Subject Catalogue

فهرستی که بر مبنای موضوع تهیه شده باشد، خواه الفبایی و یا رده ای به نحوی که خواننده را از طریق موضوع به مدرک مورد نظر برساند.

فهرست پدیدآور: Author Catalogue

فهرست الفبایی شناسه های مولف و شناسه های افزوده مولف نظیر ویرایشگر، مترجم و جز آن.

فهرستبرگه: Catalogue card

یک برگه ساده عموماً به اندازه استاندارد 12/5×7/5 سانتی متر که برای ثبت شناسه در یک فهرست یا جای دیگر به کار می رود.

فهرستنویس: Cataloguer

کتابدار [یا آرشیویست]ی که شکلهای شناسه را تعیین می کند و توصیف های کتابشناختی برای یک فهرست تهیه می نماید و در بسیاری از کتابخانه [یا آرشیو]ها، کتابها [یا مواد دیداری - شنیداری] را رده بندی می کند و سرعنوان موضوعی به آنها می دهد.

فهرستنویس ارشد: Reviser

فهرستنویسی که کار فهرستنویسی دیگران مثلاً تعیین شماره های رده بندی و تهیه شناسه ها را بازبینی و تصحیح می کند.

فهرستنویسی: Cataloguing

فرایندی است علمی و پژوهشی برای آماده سازی یک مجموعه و تعیین شناسه های لازم برای مدارک موجود در یک مجموعه به نحوی که دستیابی سریع و صحیح را به آن مدارک میسر سازد. به معنای وسیع کلمه تمام فرایندهایی که برای تهیه و نگهداری یک مجموعه انجام می شود، شامل تعیین سرشناسه، توصیف کتابشناختی، رده بندی، تعیین موضوع یا موضوعهای لازم و سایر شناسه های افزوده برای هر یک از مدارک موجود در مجموعه. هر یک از این عوامل دارای قواعد و ضوابطی خاص است و بیشتر آنها کم و بیش قانونمند شده و برای هر یک استانداردها و دستورالعمل های بین المللی وجود دارد.

فهرستنویسی:

فرآیند آماده سازی یک فهرست، یا تعیین شناسه ها برای یک فهرست. به معنای وسیع کلمه تمام فرآیندهائی که برای تهیه و نگهداری یک فهرست انجام می شود، شامل تعیین شکلهای شناسه و فراهم کردن توصیفهای کتابشناختی برای یک فهرست.

فهرستنویسی بنیادی: Original Cataloguing

هر گاه اثری قبلاً فهرست نشده باشد و برای نخستین بار فهرست شود این نوع فهرستنویسی را فهرستنویسی بنیادی می گویند.

فهرستنویسی تحلیلی: Analytical Cataloguing

آن قسمت از فهرستنویسی که متفاوت از فهرستنویسی توصیفی است و در آن تمام شناسه های موضوعی و سایر شناسه های افزوده شامل پدید آورندگان همکار، مترجمان، ناشران، عنوان و غیره داده می شود و در واقع فهرستنویس اجزای مختلف کتاب را که باعث شناخت آن می شود مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد و همه را در پی نما به تفکیک ذکر می کند.

فهرستنویسی تعاونی: Cooperative Cataloguing

فهرستنویسی با مشارکت چندین کتابخانه برای اجتناب از دوباره کاری. بخصوص در مواردی که کتابخانه های دیگر نسخه ای از برگه های فهرست خود را به مرکز یا کتابخانه مادر می فرستد.

فهرستنویسی توصیفی: Descriptive Cataloguing

مرحله ای از فرایند فهرستنویسی که به تشخیص و توصیف کتاب می پردازد ولی به موضوع و شناسه های موضوعی آن نمی پردازد. معمولاً فهرست توصیفی شامل سرشناسه نام کتاب، ویرایش، محل نشر، ناشر، تاریخ نشر، تعداد صفحات و سایر یادداشتهایی است که باعث شناسایی کتاب می شود. در یک فهرستبرگه به قسمت قبل از پی نما فهرست توصیفی می گویند.

فهرستنویسی كامل: Full Cataloguing

شیوه ای از فهرست نویسی که در آن برحسب قواعد فهرستنویسی انتخاب شده کلیه اطلاعات روی فهرستبرگه داده می شود.

فهرستنویسی متمركز: Centralized cataloguing

پیشینه های فهرست که سازمانی مرکزی، مانند کتابخانه بزرگ یا مرکز خدمات کتابشناختی، تهیه می کند.

فهرستنویسی موضوعی: Subject Cataloguing

مرحله ای از فرایند فهرستنویسی که مربوط به تعیین موضوع برای کتابها بوده است و از این رو شامل رده بندی و تعیین سرعنوانهای موضوعی نیز می شود. آن قسمت از فهرستنویسی که کاری با فهرستنویسی توصیفی ندارد بلکه موضوع کتاب را تعیین می کند.

فهرستنویسی موقت: Brieflisting (Catalolguing)

صورت برداری کوتاهی است از کتابهایی که فهرست نویسی آنها عقب افتاده است. بدین ترتیب که کتابها شماره گذاری ردیفی می شوند و برای هر یک فقط یک برگه مولف کوتاه شامل فهرست نویسی توصیفی تهیه می شود. این برگه در برگه دان عمومی قرار می گیرد و کتابها بر مبنای شماره ردیف در قسمت فهرست نویسی باقی می ماند. هر کتابی که مراجعه کننده داشته باشد، همان موقع فهرست نویسی کامل می شود و به مجموعه اضافه می گردد.

فهرستگان: Union Catalogue

فهرستی از تمام یا قسمتی از مجموعه چند کتابخانه که بر مبنای موضوع، نویسنده یا عنوان تنظیم شده باشد. صفت مشخصه فهرستگان این است که هر برگه حاوی نام کتابخانه یا کتابخانه هایی است که کتاب مزبور را در مجموعه خود دارند. اسامی کتابخانه ها معمولاً با رمزگان یا حروف رمز روی برگه ها ثبت می شوند. فهرستگان ممکن است اختصاص به مجموعه مواد چند کتابخانه در موضوع خاصی داشته باشد که در آن صورت آن را فهرستگان ویژه می نامند و موضوع مربوطه باید به نام اضافه شود، مثل فهرستگان مواد دیداری و شنیداری.

فیلم: Film

برگ شفاف و نازك یا نواری كه از یك ماده خاص (معمولاً نیترات سلولز یا استات سلولز) درست شده. روی این نوار معمولاً از تعلیق نوعی ماده حساس پوشیده شده است.

فیلم: Film

فیلم ماده ای است دیداری، با صدا یا بدون صدا، حاوی یک سلسله تصویر که وقتی به وسیله دستگاه مخصوص روی پرده انداخته شود تصویر حرکت را القاء می کند. فیلم با پهنای 70 و 35 میلیمتری برای تولید فیلم هایی که روی پرده بزرگ سینما نمایش داده می شود به کار می رود.فیلم هایی با پهنای 16 میلیمتر برای کارهای آموزشی و تبلیغاتی و فیلمهای با پهنای 8 میلیمتری سوپر و استاندارد برای افراد غیر حرفه ای و برای کارهای آموزشی و تماشاگران کم، مناسب است.

فیلم استاتی: Acetate film

فیلم نسوز از جنس استات سلولز یا تری استات سلولز.

فیلم اصلی: Master print

فیلمی كه از روی آن فیلم منفی چاپ می شود.

فیلم خام: Row Film

فیلمی است كه نور ندیده و آماده برای نوردهی در دوربین می باشد. همچنین به این فیلم، ذخایر مواد خام آماده برای بهره برداری نیز می گویند. فیلم از نظر ساختار به سه دسته تقسیم می شود كه شامل نگاتیو (رنگی، سیاه و سفید)، پزتیو (رنگی، سیاه و سفید) و ریور سال می باشد. همچنین فیلمها بر حسب پهنای آنها به 4 دسته تقسیم می شوند، كه عبارتند از : فیلمهای 8 میلیمتری، 35 میلیمتری و 70 میلیمتری، فیلم های 70 و 35 میلیمتری اختصاص به سینما دارند و 16 میلیمتری در تلویزیون مورد استفاده قرار می گیرند. فیلم های 8 میلیمتری را آماتورها استفاده می كنند.

فیلم داستانی: Fiction Film

نمایشی است برای تلویزیون که داستان واحدی را در یک قسمت و دست کم در 60 دقیقه، به تصویر می کشد.

فیلم ریورسال: Reversal film

فیلمی كه بعد از برداشتن، ظاهر و ثابت شده و بجای تصویر منفی، تصویر مثبت داشته باشد. اینگونه فیلمها ممكن است سیاه و سفید، رنگی، ناطق یا صامت بوده و معمولاً 16 م م هستند.

فیلم ریورسال: Reversal film

فیلمی كه نسخه ی منفی (نگاتیو) و نسخه مثبت (پوزیتیو) آن یكی است، یعنی همان فیلمی را كه در دوربین می گذارند و با آن فیلم می گیرند بعد از ظهور، نسخه مثبت و قابل نمایش به دست بدهد. فیلم های 8 میلی متری «ری ورسال» هستند.

فیلم ریورسال: Reversal film

لایه حساس در فیلم ریورسال، تصویر مثبت متعارفی را با رنگها و رنگمایه های طبیعی به وجود می آورد. در این روش دیگر نسخه منفی فیلم وجود ندارد. بدین لحاظ، چاپ ضرورت ندارد و فرایندهای لابراتوری سریع تر خواهد بود (ظهور فیلم در دو مرحله و در یک ماشین ظهور انجام می شود)

فیلم سینمایی: Movie

فیلمی با داستانی پیوسته که معمولاً 90 دقیقه یا بیشتر می باشد و برای نمایش بر پرده عریض سینما در نظر گرفته می شود و در این نوع فیلم از نماهای باز و عمومی بیشتر استفاده می شود.

فیلم سینمایی: Movie

برنامه ای که با معیارهای سینمایی و برای اکران در سینما ساخته شده و مدت زمان آن از 75 دقیقه بیشتر است.

فیلم كوتاه: Short Film

فیلمی كه زمان آن بیش از 20 دقیقه نیست و بعنوان برنامه پر كن به كار می رود.

فیلم كوتاه: Short Film

نمایشی است برای تلویزیون که داستان واحدی را در یک قسمت و حداکثر در 30 دقیقه، به تصویر می کشد.

فیلمستریپ: Filmstrip

حلقه ای از فیلم (معمولاً 16 یا 35 میلی متری) شامل تصاویر متوالی كه باید تك تك دیده شود. صدا ممكن است روی نوار فیلمستریپ مضبوط یا مجزا از آن باشد.

فیلمنامه: Script/Scriptplay

نوشته کامل و مشتمل بر تمام جزییات مربوط به نماهایی که باید در هنگام فیلمبرداری گرفته شوند. مانند چگونگی و موضوع و نحوه اجرای بازی، صحنه، گفتار ... این واژه در اصل ایتالیایی بوده و به مفهوم آوردن طرح داستان فیلم به شکل صحنه به صحنه، نما به نما و فصل به فصل در پی یکدیگر برای نشان دادن چگونگی رویداد و نقش شخصیتها در بوجود آوردن آن.

فیلمنامه فنی: Script

مجموعه نوشته ای مشتمل بر جزئیات بازی، گفتار، كارهای هنری و فنی كه اساس تهیه فیلم را تشكیل می دهند.

فیلمنامه مصور: Storyboard

داستان مصوری است که در آن دستور کار گروه تولید انیمیشن اعم از زمان پلانها، شرح عملها (action) مسیر و اندازه کادر، دیالوگ، موسیقی، ارتباط صحنه های قبل و بعد هر صحنه با پیش بینی زمان بندی و لی اوت (Layout) نهایی نوشته می شود.

فیلمنامه نویس: Script writer

به دلیل آنکه فیلمنامه ها اغلب اقتباس از داستان و نوشته یک نویسنده است، در نتیجه فیلمنامه نویس ضمن شناخت ابزار کار، مسوولیت تهیه متن مناسب برای نمایشنامه های تلویزیونی یا فیلم داستانی (تصویر Adapteh) را به عهده دارد.

فیلمنامه نویس: Script writer

فردی است که ضمن شناخت ابزار کار، مسوولیت تهیه متن مناسب برای نمایشنامه های تلویزیونی یا فیلم داستانی را به عهده دارد.

فیلمنامه نویس: Script writer

کار شخصی است که وارد به امور فنی فیلمنامه نویسی می باشد. این فرد کار نوشتن فیلمنامه را بر اساس داستان مورد نظر به عهده دارد. بدیهی است که این کار نیاز به دانش و آگاهی از چگونگی کار وسایل فنی و همچنین موقعیتهای فیلمبرداری و مانور آن دارد.